ميرزا احمد ميرزا خداوردى

10

اخبارنامه ( تاريخ تالشان از سلطنت نادرشاه تا سلطنت محمدشاه قاجار ) ( فارسى )

تحصيلات به اصفهان رفت « 1 » و نزديك به ده سال در مكتبخانه‌هاى آن شهر از كلاسهاى علماى شيعه استفاده برد و در سلك روحانيون شيعه درآمد . در بازگشت به روستاى بوتسر و به هنگام باريابى به حضور مير مصطفى خان در لنكران ، به فرمان خان لنكران ، عمامه را از سر وى برداشتند و كلاه ميرزايى بر سرش گذاشتند ، از اين رو به ميرزا خداويردى ملقب شد . گرچه ميرزا خداويردى از اين كار مير مصطفى خان بسيار ناراحت شد ، اما با جملهء « هيچ كارى بدون ارادهء خداوند انجام شدنى نيست » خود را تسكين داد . « 2 » از آنجا كه ميرزا احمد در نوشتن شرح حوادث به روز ، ماه و حتى سال آنها اشاره نكرده است ، به درستى نمىتوان سال آغاز به كار پدرش را در دستگاه خان لنكران مشخص كرد و گفتهء ميرزا احمد مبنى بر اينكه پدرش در دستگاه مير مصطفى خان سى سال « 3 » خدمت كرده ، به يقين نادرست است . ميرزا احمد نوشته است كه پدرش در هنگام قتل آقا محمد خان چهارده سال داشته ، چهار سال در گسكر و ده سال در اصفهان مشغول تحصيل بوده و يك سال نيز در بين دو تحصيل در تالش شمالى حضور داشته است كه در جمع پانزده سال مىشود كه اگر اين پانزده سال به سال قتل آقا محمد خان در سال 1211 ق . اضافه شود ، سال 1226 به دست مىآيد . با توجه به مرگ مير مصطفى خان در هشتم شعبان 1229 ، ميرزا خداويردى بيست و نه ساله ، فقط بايد سه تا چهار سال در دستگاه مير مصطفى خان خدمت كرده باشد . بر فرض اينكه ميرزا خداويردى بىدرنگ پس از قتل آقا محمد خان هم به خدمت مير مصطفى خان در آمده باشد ، باز هم مدت خدمت وى حدود هيجده سال خواهد بود نه سى سال . پس از مرگ مير مصطفى خان و انتخاب مير حسن خان به جانشينى پدر ، ميرزا خداويردى نخست به جرگهء مخالفان خان جديد تالش پيوست ، « 4 » اما با درك قدرت مير حسن خان و با يك چرخش سريع ، به وزير كلى « 5 » وى منصوب شد . با آغاز دورهء دوم جنگهاى روس و ايران و واگذارى تالش شمالى به روسها ، ميرزا خداويردى از جانب مير حسن خان نزد نايب السلطنه

--> ( 1 ) . همان ، ص 13 - 12 . ( 2 ) . همان ، ص 16 - 15 . ( 3 ) . همان ، ص 151 . ( 4 ) . همان ، ص 58 . ( 5 ) . همان ، ص 129 و 80 .